IELTS Speaking 3 phần: cấu trúc, thời gian và cách chấm

Tóm tắt nhanh

• Speaking là buổi nói trực tiếp, một giám khảo với một thí sinh, kéo dài khoảng 11–14 phút.
• Có 3 phần: hỏi đáp quen thuộc (Part 1), nói một mình theo thẻ đề (Part 2), thảo luận sâu hơn (Part 3).
• Buổi nói được ghi âm.
• Giám khảo chấm 4 tiêu chí, mỗi tiêu chí có trọng số như nhau.
• Chấm điểm dựa vào cách bạn giao tiếp, không dựa vào việc bạn có kiến thức uyên bác hay không.

Một buổi Speaking diễn ra thế nào?

Bạn vào phòng, giám khảo chào, hỏi tên và xác nhận giấy tờ. Sau đó mới đến 3 phần chính. Nếu thi IELTS trên máy tính, ba kỹ năng còn lại làm trên máy, riêng Speaking vẫn là nói chuyện trực tiếp với giám khảo. Thời điểm thi Speaking (trước hay sau các phần còn lại, cùng ngày) tuỳ địa điểm thi, bạn nên đọc thông báo của nơi mình đăng ký.

Part 1: hỏi đáp về chuyện quen thuộc (khoảng 4–5 phút)

Giám khảo hỏi về bản thân và những chủ đề gần gũi: công việc hoặc việc học, nhà cửa, sở thích, thói quen hằng ngày. Câu hỏi ngắn, thường 3 nhóm chủ đề, mỗi nhóm vài câu. Ở phần này bạn trả lời vài câu cho mỗi câu hỏi, giọng tự nhiên như đang trò chuyện. Cách trả lời cụ thể nằm ở bài riêng về Part 1.

Part 2: nói một mình theo thẻ đề (khoảng 3–4 phút, tính cả thời gian chuẩn bị)

Giám khảo đưa một thẻ đề gồm chủ đề và vài ý gợi ý, kèm giấy bút. Bạn có 1 phút chuẩn bị, rồi nói liền mạch trong khoảng 1–2 phút. Giám khảo sẽ ngắt lời khi hết giờ, và có thể hỏi thêm một hai câu ngắn về chủ đề đó. Đây là phần nhiều bạn sợ nhất vì phải tự nói một mạch.

Part 3: thảo luận (khoảng 4–5 phút)

Giám khảo nối tiếp chủ đề của Part 2 nhưng đào rộng hơn, thiên về ý kiến, so sánh, nguyên nhân, dự đoán. Ví dụ nếu Part 2 nói về một món đồ bạn giữ lâu năm, Part 3 có thể hỏi vì sao con người gắn bó với đồ vật hoặc thói quen mua sắm thay đổi thế nào. Câu hỏi khó dần, và bạn cần giải thích ý chứ không chỉ trả lời có hoặc không.

Giám khảo chấm điều gì?

Có 4 tiêu chí, mỗi tiêu chí chiếm một phần bằng nhau trong điểm Speaking:

1. Fluency and Coherence (trôi chảy và mạch lạc): bạn nói có liền mạch không, có ngập ngừng quá nhiều không, ý có nối với nhau không.
2. Lexical Resource (vốn từ): bạn dùng từ có chính xác và đa dạng không, có diễn đạt lại được khi quên từ không.
3. Grammatical Range and Accuracy (ngữ pháp): bạn có dùng được cả câu đơn lẫn câu phức, và lỗi có làm người nghe khó hiểu không.
4. Pronunciation (phát âm): người nghe có dễ hiểu bạn không, qua trọng âm, ngữ điệu và âm từng từ.

Điểm đáng nhớ: giám khảo không chấm giọng bạn có giống giọng nước nào. Họ quan tâm bạn có dễ hiểu và tự nhiên không. Họ cũng không chấm ý tưởng của bạn có hay hay đúng không. Bạn kể một câu chuyện giản dị nhưng rõ ràng vẫn ổn hơn một ý lớn lao mà nói rời rạc.

Cách chuẩn bị cho người mới (làm theo thứ tự)

1. Bước 1, nghe một buổi thi mẫu chính thức trước. Xem cách giám khảo hỏi, tốc độ, ngắt lời ra sao. Nguồn công khai của ielts.org có video mô tả.
2. Bước 2, luyện Part 1 trước. Phần này ngắn, dễ thắng sớm, giúp lấy lại tự tin.
3. Bước 3, tập Part 2 bằng đồng hồ. Bấm giờ 1 phút ghi chú và 2 phút nói. Chưa cần hay, cần quen nhịp.
4. Bước 4, tập Part 3 bằng cách trả lời một câu hỏi theo 3 nhịp: nêu ý, giải thích, cho ví dụ.
5. Bước 5, ghi âm và nghe lại theo 4 tiêu chí ở trên. Quy trình này có bài riêng với lịch 4 tuần.

Lỗi hay gặp

• Trả lời quá ngắn. Chỉ nói Yes, I do rồi dừng. Giám khảo không có chất liệu để chấm Fluency và Lexical Resource. Cách sửa: thêm một lý do và một ví dụ nhỏ.
• Học thuộc bài mẫu. Nghe rất trơn nhưng giọng đều đều, lệch câu hỏi. Giám khảo được huấn luyện để nhận ra điều này. Cách sửa: chỉ học cấu trúc trả lời, tự nói nội dung của mình.
• Im lặng để chờ từ hoàn hảo. Ngừng 8–10 giây làm mất mạch. Cách sửa: dùng câu bắc cầu như Let me think, và diễn đạt lại bằng từ đơn giản hơn.
• Nói quá nhanh vì hồi hộp. Âm bị nuốt, phát âm kém rõ. Cách sửa: hít một hơi trước mỗi câu trả lời và hạ tốc độ một nấc.
• Hiểu nhầm câu hỏi mà không dám hỏi lại. Bạn có thể xin giám khảo lặp lại câu hỏi bằng câu lịch sự, ví dụ Could you repeat that, please? Điều này bình thường, không bị coi là yếu.

Tự luyện ngay

Lấy điện thoại, bấm giờ và làm 3 việc trong 10 phút:

1. Trả lời thành tiếng câu hỏi Do you enjoy cooking? trong 20–30 giây. Phải có đáp án trực tiếp, một lý do, một ví dụ.
2. Nói tiếp 1 phút về một món đồ bạn dùng hằng ngày, theo các ý: đó là gì, bạn có nó từ khi nào, bạn dùng thế nào, vì sao quan trọng.
3. Ghi âm cả hai lần, nghe lại và đánh dấu: chỗ nào bạn ngập ngừng lâu hơn 3 giây, câu nào chỉ có 4–5 từ.

Đáp án gợi ý để so sánh cho câu 1: Yes, I do, mostly at weekends. It helps me relax after a busy week, and last Sunday I tried making a simple noodle soup for my family. Câu này có đủ ba phần và chỉ mất khoảng 12 giây. Bạn hãy nói dài hơn bằng chi tiết của riêng mình.

Câu hỏi thường gặp

Speaking IELTS kéo dài bao lâu?
Theo ielts.org, khoảng 11–14 phút cho cả 3 phần. Một số trang đối tác nêu khoảng thời gian rộng hơn một chút, nên bạn dự trù thêm vài phút cho thủ tục vào phòng.

Có được xin giám khảo nhắc lại câu hỏi không?
Được. Bạn nên xin lịch sự khi chưa nghe rõ. Điều này tốt hơn trả lời lạc đề.

Giám khảo có chấm giọng Anh hay giọng Mỹ không?
Không. Tiêu chí là sự dễ hiểu và tự nhiên, không phải giọng của một quốc gia cụ thể.

Nói sai ngữ pháp một vài chỗ có sao không?
Lỗi nhỏ không làm bạn hỏng bài. Điều giám khảo để ý là lỗi có hệ thống và lỗi làm người nghe khó hiểu. Bạn vẫn nên thử câu phức, vì họ chấm cả sự đa dạng ngữ pháp.

Thi trên máy tính thì Speaking có khác không?
Speaking vẫn là buổi nói trực tiếp với giám khảo. Thứ tự và giờ thi Speaking so với ba kỹ năng kia tuỳ địa điểm thi.

Học tiếp

• IELTS Speaking Part 1: trả lời tự nhiên với công thức DEE
• IELTS Speaking Part 2: 1 phút chuẩn bị và cách nói đủ 2 phút
• IELTS Speaking Part 3: phát triển ý và cách nói khi chưa biết
• IELTS Speaking Part 1 công việc và học tập: câu hỏi, cách trả lời
• IELTS Speaking Part 2 describe a person you admire: dàn ý, mẫu